در حفاری چه زمانی سراغ عملیات مانده‌یابی می‌رویم؟

ابتدا بهتر است تعریفی از مانده (Fish) داشته باشیم. فرض کنید حین حفاری بخشی از لوله های حفاری در عمق چند صد متری که در حال چرخش و انتقال نیروی چرخشی به مته هستند بنا به دلایلی که نمیخواهیم فعلا بپردازیم بریده شده و ارتباط آنها با لوله های بالایی قطع گردد و یا بخشی از یک ابزار نمودار گیری شکسته و به ته چاه بیافتند در این حالت و مواقع مشابه اصطلاحا می‌گوییم که “داخل چاه Fish گذاشته‌ایم”، پس Fish در صنعت حفاری به کلیه اشیا و ابزاری گفته می‌شود که ناخواسته درون چاه مانده‌اند یا حتی ابزاری که سهوا از دست کارگران و یا سایر دست‌اندرکاران حین عملیات حفاری ناخواسته به درون چاه افتاده‌ باشد. طبعا ادامه عملیات حفاری منوط به خارج نمودن آن‌هاست.یکی از علل تاخیرهای پیش آمده در پروژه‌های حفاری همین Fishing می‌تواند باشد.

به عملیاتی که با ابزار‌های ویژه بدنبال خارج کردن Fish از چاه هست عملیات Fishing گفته می‌شود.

بنا به تنوع شکلی که هر Fish می‌تواند داشته باشد (برای مثال بخشی از لوله‌های حفاری و یا جداری یا ابزارهای نمودارگیری یا حتی بخشی از یک مته که شکسته باشد و در چاه باقی مانده باشند) ابزارهای متنوعی نیز برای عملیات Fishing طراحی و بکار گرفته می‌شوند.

در این‌جا وارد جزئیات ابزارهای مانده‌یابی نمی‌شویم و صرفا جهت آشنایی ذهن دوستانی که در حوزه قراردادهای بالادستی نفت و گاز فعال هستند و ممکن است اسامی ابزارها را در جلسات فنی بشنوند، یک دسته بندی کلی از مهمترین ابزارها ارائه می‌شود:

🔹External Catch Tools:

 ابزارهایی که از اطراف Fish با قطر خارجی آن درگیر می‌شوند؛ مانند:

Over Shots, Die Collars(Boxtap)

🔹Internal Catch Tools:

ابزارهایی که از داخل Fish با آن درگیر می‌شوند؛ مانند:

Taper Tap, Packer Retriver & Pears

🔹 Junk Catch Tool:

ابزارهایی که خرده‌ها و تکه‌های شکسته شده را با آن خارج می‌کنند؛ مانند:

Junk Basket, Magnet, Junk Subs

🔹Milling & Cutting Tools:

ابزارهایی که برای آسیاب کردن مانده بکار می‌رود.

عملیات مانده‌یابی ممکن است بسته به عوامل متعدد از قبیل نوع مانده، ابزار مانده‌یابی و … ساعت‌ها و یا روزها به طول انجامد.

🔺با این مقدمه یک جزوه آموزشی که در سال ۱۳۸۳ توسط همکاران عملیاتی در شرکت نفت مناطق مرکزی ایران تهیه و توسط آموزش این شرکت منتشر شده است را بهمراه دستور العمل‌مانده یابی شرکت Weatherford خدمتتان جهت مطالعه بیشتر در لینک های زیر تقدیم می‌نماییم.